Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Afrika’nın bazı bölgelerinde hızla yayılan ve ciddi sonuçlar doğuran mpox yani Maymun Çiçeği Virüsü salgınını “uluslararası endişe yaratan bir halk sağlığı acil durumu” olarak ilan etti. Bu uyarı, eskiden maymun çiçeği olarak bilinen ve son derece bulaşıcı olan bu hastalığın kontrol altına alınabilmesi için küresel çapta acil müdahalelerin gerekliliğini ortaya koyuyor. Mpox, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde patlak veren son salgında en az 450 kişinin ölümüne yol açarak, bölgedeki halk sağlığı sistemlerini büyük bir tehdit altına soktu.
İçindekiler
Maymun Çiçeği Virüsü ölümcül mü?
Maymun Çiçeği Virüsü, son iki yılda özellikle Afrika kıtasında büyük bir yayılım gösterdi. Bu virüs, çiçek hastalığı ile aynı virüs grubuna ait olmasına rağmen, daha az ölümcül olarak biliniyor. Ancak, son dönemlerde artan vakalar ve ölümler, hastalığın daha ciddi bir tehdit oluşturduğunu gözler önüne seriyor. Virüsün Afrika’daki tropikal yağmur ormanlarında, özellikle de Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi ücra bölgelerde yaygın olduğu biliniyor. Bu alanlarda her yıl binlerce kişi mpox’a yakalanıyor ve yüzlerce kişi hayatını kaybediyor. En savunmasız grup ise 15 yaş altı çocuklar olarak öne çıkıyor.
Maymun Çiçeği Virüsü türleri neler?
Mpox virüsünün iki ana türü bulunuyor: Clade 1 ve Clade 2. 2022’de ilan edilen önceki mpox salgını, nispeten hafif olan Clade 2’den kaynaklanmış ve bu varyant dünya genelinde birçok ülkeye yayılmıştı. Ancak, hassas grupların aşılanması sayesinde bu salgın büyük ölçüde kontrol altına alınabilmişti. Şimdi ise, çok daha ölümcül olan ve önceki salgınlarda enfekte olanların %10’una kadarını öldüren Clade 1’in etkisi giderek artıyor. Özellikle, 2023’ün sonlarına doğru virüste meydana gelen mutasyonlar, Clade 1b adı verilen yeni bir varyantın ortaya çıkmasına neden oldu. Bilim insanları, bu varyantı “şimdiye kadarki en tehlikeli” olarak nitelendiriyor ve bu durum, uluslararası toplumda ciddi endişelere yol açıyor.
Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından paylaşılan verilere göre, 2024 yılının başından Temmuz ayı sonuna kadar 14.500’den fazla mpox vakası rapor edildi. Bu dönemde 450’den fazla kişi mpox nedeniyle hayatını kaybetti. Bu rakamlar, 2023’ün aynı dönemi ile karşılaştırıldığında enfeksiyonlarda %160, ölümlerde ise %19’luk bir artışa işaret ediyor. Vakaların %96’sı Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görülürken, hastalık Burundi, Kenya, Ruanda ve Uganda gibi komşu ülkelere de yayılmış durumda. Bu yayılma, virüsün kontrol altına alınmasını zorlaştırıyor ve bölgedeki sağlık sistemleri üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde mpox aşılarına ve tedavi olanaklarına erişim sınırlı kalıyor. Bu durum, hastalığın yayılma hızını artırırken, sağlık yetkililerinin endişelerini de beraberinde getiriyor. Yeni türün daha kolay yayılabileceği ve hem çocuklarda hem de yetişkinlerde daha ciddi hastalıklara ve ölümlere yol açabileceği belirtiliyor. Mpox’un belirtileri arasında ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı ve kas ağrıları yer alıyor. Hastalık ilerledikçe, genellikle yüzde başlayan ve vücudun diğer bölgelerine yayılan döküntüler oluşuyor. Bu döküntüler, ağrılı ve kaşıntılı olabiliyor, hatta bazı durumlarda kalıcı yara izlerine neden olabiliyor. Türkiye için ise şimdilik kritik bir uyarı yok. Ancak yine de temkinli olmakta fayda var. COVID-19 salgını da böyle başlamıştı.
İlginizi Çekebilir: Yeni COVID varyantı akciğerleri mahvediyor
Maymun Çiçeği Virüsü, enfekte olmuş biriyle yakın temas yoluyla kişiden kişiye bulaşıyor. Virüs, cilt teması, solunum yoluyla temas ve cinsel ilişki gibi yollarla yayılabiliyor. Ayrıca, virüs bulaşmış nesnelere dokunmak da enfeksiyona yol açabiliyor. Enfekte hayvanlarla temas, özellikle maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi hayvanlarla yakın temas halinde olanlar için ek bir risk oluşturuyor. Özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki mevcut salgın, cinsel temas yoluyla yayılıyor, ancak virüs, diğer topluluklarda da görülmeye başladı. Mpox, cinsel olarak aktif bireylerde ve erkeklerle seks yapan erkekler arasında daha yaygın görülmekle birlikte, enfekte bir kişiyle temas halinde olan herkes risk altına girebiliyor.
Maymun Çiçeği Virüsü’nün kontrol altına alınabilmesi için en etkili yol, aşılamadır. Ancak, mevcut aşılar yalnızca risk altındaki veya enfekte biriyle temas halinde olan kişiler için erişilebilir durumda. Dünya Sağlık Örgütü, ilaç üreticilerinden acil kullanım için mpox aşılarını öne sürmelerini talep ediyor. Afrika CDC’nin kıta genelinde bir halk sağlığı acil durumu ilan etmesiyle, hükümetlerin müdahalelerini daha iyi koordine edebilecekleri ve etkilenen bölgelere tıbbi malzeme ve yardım akışını artırabilecekleri umuluyor.
Maymun Çiçeği Virüsü salgını, Afrika’nın yanı sıra uluslararası toplum için de ciddi bir tehdit oluşturuyor. Hastalığın yayılmasının durdurulması ve enfekte kişilere gereken tıbbi müdahalenin sağlanması, küresel sağlığın korunması açısından kritik öneme sahip. Dünya Sağlık Örgütü’nün bu acil durum ilanı, küresel sağlık camiasının bu tehdide karşı harekete geçmesi gerektiğinin altını çiziyor.
tarafından verilmektedir.