TDK, dün yaptığı toplantıda birtakım açıklamalarda bulundu. Basın bildirisinde yer alan tabirlere göre sosyal medyada kullandığımız kelimelere yeni karşılıklar bulunduğu açıklandı.
İlginizi çekebilir: Twitter aktif olmayan hesapları silme kararı aldı
Türkçe’de birçok kalıplaşmış ifade var. Yabancı dillerden aktarılan ifadeler Türkçedeki ses uyumuna uygun olarak aktarılması gerekir. Amatör kelimesi örnek olarak Fransızca’daki “amateur” kelimesinden Türkçeleştirilmiş yabancı soylu bir kelimedir. Bu kelimeyi günlük hayatımızda sık sık kullanıyoruz. Veya “camia” kelimesi Arapça menşeili bir kelime olmasına rağmen havalı gözüktüğünü düşündüğümüz için kullanmak istiyoruz. Ama bu iki kelime de bizi rahatsız etmiyor veya garip gelmiyor.
Peki neden Türk Dil Kurumu dilimize yeni yeni girmeye çalışan kelimelerde bu yöntemi kullanmıyor? Sorunun cevabı çok basit. Dilimiz diğer dillere göre gelişmişlik düzeyi tahmin ettiğimizden düşük. Bizim dilimiz at üstünde, göçebe hayat üzerinde asırlar boyu bozkırlarda koşturarak gelişti.
Sürekli savaş halinde olan toplumlar olduğumuz için sanata, dile edebiyata olan ilgimiz diğer toplumlara oranla çok daha geç başladı. Osmanlı döneminden sonra Arapça, Farsça ve Fransızca gibi Hami-Sami ve Hint-Avrupa dillerine mahsus yeni oluşumlarla karşılaştılar. Bu unsurlar bizi Cumhuriyet dönemine kadar takip etti.
İsmet İnönü’nün”Lisanımızdaki Arabî kelimeleri ihraç edeceğiz.” cümlesini incelediğimiz zaman tamamıyla Arapça imarelerin kullanıldığını görüyoruz. Evet bu dönemde, Türkçe’den birçok yabancı nitelikteki kelam atıldı ama bu oldukça azınlık kaldı.
TDK’da o dönemden beri çalışmalarını sürdürüyor ve her sene Türkçe Sözlüğü yenilemeye, yeni ifadeler eklemeye devam ediyor. Sonuç olarak bu kelimeleri dilimizde yer etmediğine şahit olduktan sonra gerçekten ne anlamı kalıyor. “RT” ifadesi “sektirme” olarak Türkçeleştirilmiş. Şu an sosyal medya platformlarında binlerce insan bu sözcüklerle dalga geçiyorlar. TDK’dan daha özgün olmalarını bekliyorlar belki de. Ama yazımın başından anlayacağınız üzere bu çok zor.
İngilizce’de “prefixes” denen gramer yapısı mevcut. Cümlelerin önüne “re” takısı getirilerek eylemin tekrarlanacağı belirtiliyor. Bizim dilimizde ise bir ifade yeniden yapılacaksa bunu tekrar yapacağımızı belirtmemiz gerekiyor. İngilizce’de buna benzer birçok kalıp kullanılıyor. Bu kalıplar dili çok daha pratik ve basitleştiren etmenler.
Benim önerim eğer “ReTweet“ sözcüğü illa Türkçe olacaksa “Tiviti tekrarla” olmalı. Fakat insanlar hem kalıcı olması bakımından hem de RT kelimesinin çok daha anlamlı kullanılmasından dolayı bunu tercih etmeyeceklerdir. Kurum Türkçeleştirme konusunda her zaman başarısız olmuyor, bu küçük deneme yazımı bitirirken eklemek isterim.
Geçtiğimiz senelerde akıllı telefonların ön kameraya kavuşması ile beraber “selfie” adı verilen bir sözcük hayatımıza girdi. Bu sözcük o kadar çok insanların diline yapıştı ve günlük dile işledi ki TDK buna bir çözüm bulmak konusunda kendisine görev edindi. Her ne kadar geç kaldığını düşünsem de yeni kelimeye bir karşılık bulundu. Tam karşılığı özçekim olan ifadeyi günümüz Türkçesinde aktif olarak kullanıyorum. Birçok gazeteci-yazar ve dil ile ilgilenen çevremdeki insandan da işitiyorum.
tarafından verilmektedir.