Genellikle Hubble Uzay Teleskobu‘nun halefi olarak tanımlanan Webb, yirmi yılı aşkın bir geliştirme sürecinin ardından 25 Aralık 2021‘de fırlatıldı. 10 milyar dolarlık teleskop, fırlatılışından bu yana 1,5 milyon kilometreden fazla yol kat etti ve kızılötesi ışık toplayarak yerçekimi açısından kararlı bir yörüngeye yerleştirildi. Webb, insan gözünün göremediği kızılötesi ışığı toplayarak ve kozmik tozu önleyerek Big Bang‘den sonraki ilk 400 milyon yılı görebilme imkânı da sunuyor.
İlginizi Çekebilir: James Webb Teleskobu Şimdiye Kadar Görülen En Uzak Gökadanın Fotoğrafını Çekmiş Olabilir
- James Webb Uzay Teleskobu’nun ilk görüntüleri yayınlamasından bu yana kozmosun yepyeni görüntülerini görme imkânı bulduk. Aralık 2021’de fırlatılan 10 milyar dolarlık uzay teleskobu, Ocak ayında ayın yörüngesinin ötesindeki hedefine ulaşmıştı.
- Webb, kozmik tozu engelleyerek gökbilimcilerin geçmişi her zamankinden daha fazla görmelerini sağlıyor.
- James Webb Uzay Teleskobu, yalnızca bir aylık çalışma süresi boyunca astronomların evreni her zamankinden daha yakın görmelerini ve evrene dair daha detaylı bilgiler elde etmemizi sağladı.
Teleskobun Temmuz ayında ilk görüntüleri yayınlamasından bu yana, araştırmacılar uzaklardaki kozmik nesneleri gözlemliyorlar. Gökbilimciler için bu resimler sadece başlangıç.
Teleskobun gözlemlerinin ilk ayında paylaşılan en çarpıcı görüntülerden bazılarına göz atalım.
İçindekiler
Derin Kızılötesi Görüntüler
Yukarıda Webb’in yakaladığı ilk “derin uzay” görüntüsünü görmekteyiz. Gökyüzünün bir bölgesinin uzun pozlama yöntemi ile çekilen bu görüntü, teleskobun son derece soluk ve uzak nesnelerin ışıklarını yakalamasını da sağlıyor.
NASA yöneticisi Bill Nelson, 11 Temmuz’da Beyaz Saray’daki bir bilgilendirmede Başkan Joe Biden’e verdiği demeçte; “Bir kum tanesini kol mesafesinde tutarsanız, bu görüntüde gördüğünüz leke evreni temsil ederdi” dedi.
Işığın seyahat etmesi zaman aldığından, yeni görüntüdeki ışığın bir kısmının 13 milyar yıldan daha eski olduğu belirtiliyor. Bu, Büyük Patlama’nın üzerinden 1 milyar yıl geçmemiş bir zamana ait.
Bu derin uzay görüntüsü için Webb, güçlü kızılötesi kamerasını, arkalarındaki nesneler için büyüteç görevi gören devasa bir gökada kümesi grubu olan SMACS 0723‘e yöneltti. Işık çizgileri, kütleçekimsel merceklenme olarak bilinen bir fenomen olan SMACS 0723‘ün güçlü yerçekimi kuvvetiyle yayılan gökadalardır.
NASA, bu görüntünün yakalanmasının bir günden az bir zaman aldığını belirtti.
En Uzak Galaksilerin Gözlemleri
Yeni teleskopun ana hedeflerinden biri, ışıklarının Webb’e ulaşmak için neredeyse tüm evrenin tarihi kadar kat edeceği uzak galaksileri bulmaktır. NASA, Webb‘in Hubble gibi diğer teleskoplardan daha uzağa bakabildiğini ve Big Bang‘den sonraki ilk birkaç yüz milyon yıldaki galaksileri keşfedebileceğini söylüyor.
Gökbilimciler, şimdiye kadar gördüğümüz en uzak gökadalardan biri gibi görünenleri şimdiden tespit ettiler bile.
25 Temmuz’da ön baskı hizmeti Arxiv’de yayınlanan bir çalışmada, araştırmacılar, Büyük Patlama‘dan 235 milyon yıl sonra ortaya çıktığına inandıkları CEERS-93316 adlı bir gökadayı gözlemlediler ve bu da onu şimdiye kadar gözlemlenen en eski gökada yaptı.
Yine Temmuz ayında, gökbilimciler yerçekimi ile birbirine bağlanmış başka bir uzak dönen yıldız, gaz ve toz topluluğu keşfettiler. GLASS-z13 olarak bilinen galaksinin, Big Bang‘in 300 milyon yıl sonrasında oluştuğu ve 13,5 milyar yaşında olduğu belirtiliyor.
Her iki gökadanın da yaşını doğrulamak için araştırmacıların spektroskopik gözlemler yapması gerekecek.
Dramatik Kozmik Çarpışmalar
Webb teleskobu Ağustos ayında Cartwheel Gökadasının her zamankinden daha ayrıntılı bir görüntüsünü yakaladı.
Heykeltıraş takımyıldızında, 500 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Cartwheel Gökadası, büyük bir sarmal gökada ile daha küçük bir gökadanın çarpışmasının ardından oluşan ve ona bir vagon tekerleği görünümü veren nadir bir halka gökadadır. İki halkası vardır. Parlak bir iç halka ve çarpışmanın ortasından dışarı doğru dalgalanan renkli bir dış halka.
Dış halka, yaklaşık 440 milyon yıldır genişliyor. Genişlemesi sırasında çevresindeki gazlara çarptığında ise yıldızlar oluşuyor.
Yukarıdaki fotoğrafta, kırmızı toz girdapları içindeki mavi noktalar yıldız oluşum cepleri olarak görünüyor. Webb, yukarıdaki görüntüde Cartwheel Gökadası’nın solundaki diğer iki gökadayı da yakaladı.
NASA, 2 Ağustos‘ta yaptığı basın açıklamasında, Cartwheel Gökadası‘nın “çarpışmadan önce muhtemelen Samanyolu gibi normal bir gökada” olduğunu ve gelecekte şekil ve yapı olarak değişmeye devam edeceğini söyledi.
Uzay ajansı, yeni görüntünün yıldız oluşumu ve galaksinin merkezindeki kara delik hakkındaki ayrıntıları ortaya çıkarabileceğini ve galaksinin milyarlarca yılda nasıl evrimleştiğine dair de ışık tutabileceğini söyledi.
Güneş Sistemimiz
Uzay teleskobunun kızılötesi teknolojisi, gökbilimcileri şaşırtacak derecede uzak kozmik mesafeler boyunca gözlem yapılmasına izin verse de daha yakın, daha tanıdık nesneleri de görüntüleyebilir. NASA, Temmuz ayında Jüpiter‘i çarpıcı ayrıntılarla gösteren bir dizi yeni görüntü yayınladı.
Gaz devinin yanında uyduları Europa, Thebe ve Metis bulunmaktadır. Bilim adamları, Europa’nın kalın buz kabuğunun altında, uzaylı yaşamı barındırabilecek bir tuzlu su okyanusuna sahip olduğunu düşünüyor.
Diğer Dünyaların Keşfi
Gökbilimciler, Webb teleskobunun uzak dünyaların yaşamı destekleyebilecek atmosferleri barındırıp barındırmadığını ortaya çıkarmasını da umuyorlar.
Cornell Üniversitesi astronomi profesörü ve Carl Sagan Enstitüsü direktörü Lisa Kaltenegger, “James Webb Uzay Teleskobu ile diğer dünyaların atmosferlerinin kimyasal yapılarını keşfedebiliriz. Eğer orada işaretler varsa bunu ancak yaşamla açıklayabiliriz” dedi.
Webb’in ilk yılında çalışılması planlanan 70 gezegen var. Webb, ilk gözlem grubunun bir parçası olarak, güneşimiz gibi uzak bir yıldızın yörüngesinde dönen dev ve sıcak bir gaz gezegeni olan WASP-96 b‘nin atmosferinde daha önce tespit edilmemiş bulut ve sis kanıtlarıyla birlikte suyun varlığını da yakaladı.
Kaltenegger, “Kozmosu keşfimizde inanılmaz bir zaman” diyerek ekledi, “Evrende yalnız mıyız? Bu muhteşem uzay teleskobu, bu temel soruyu çözmeye başlamamız için yeterli ışık toplayan ilk araç olacaktır” dedi.
tarafından verilmektedir.