Küresel iklim değişikliğiyle birlikte dolu, fırtına, hortum ve mevsim dışı don gibi aşırı hava olayları tarımsal üretim üzerindeki baskısını artırıyor. Üreticilerin aylar süren emeği, kısa süre içerisinde meydana gelen bir hava olayı nedeniyle zarar görebilirken, ortaya çıkan kayıplar yalnızca ürün miktarını değil, çiftçilerin ekonomik sürdürülebilirliğini de etkiliyor. Bu noktada tarım sigortası, üreticilerin doğal afetlerden kaynaklanan maddi kayıplarını sınırlandırmaya yönelik önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
İlginizi Çekebilir: Roborock SpiraFlow teknolojisi nasıl çalışıyor? Robot süpürgelerde temizlik anlayışı değişiyor!
İklim koşullarındaki değişim, tarım sektörünün karşı karşıya olduğu risklerin niteliğini de dönüştürüyor. Geçmişte belirli mevsimlerde görülmesi beklenen hava olaylarının farklı dönemlerde yaşanması, üreticilerin planlama yapmasını zorlaştırıyor. Özellikle dolu, fırtına, hortum ve ilkbahar geç donları; meyve, sebze ve diğer tarımsal ürünlerde ciddi zararlara neden olabiliyor. Üstelik bu zararlar yalnızca hasat miktarındaki düşüşle sınırlı kalmıyor. Ürünün fiziksel görünümünün ve kalitesinin bozulması, pazarda daha düşük fiyatlarla satılmasına veya tamamen değer kaybetmesine de yol açabiliyor.
Koalay Sigorta Satış Genel Müdür Yardımcısı Mustafa Açıkkanlı, değişen iklim koşullarının tarımsal üretim alanlarını daha büyük bir risk altında bıraktığına dikkat çekiyor. Açıkkanlı’ya göre dolu yağışı meyve ve sebzelerde fiziksel kırılmalara, yaprak kayıplarına ve kalite düşüşüne neden olurken; fırtına ve hortum gibi olaylar seralara, ağaçlara ve üretimde kullanılan destek sistemlerine zarar verebiliyor.
Özellikle meyvecilikte çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde yaşanan ilkbahar geç donları, sezon boyunca beklenen rekoltenin önemli bölümünün kaybedilmesine neden olabiliyor. Bu nedenle iklim kaynaklı afetler, çiftçiler açısından yalnızca tarımsal bir sorun değil, aynı zamanda doğrudan gelir ve yatırım riski anlamına geliyor.
İçindekiler
Tarım sigortasında yalnızca poliçe sahibi olmak yeterli değil
Tarım sigortası yaptırmak, olası bir doğal afet karşısında üreticinin karşılaşabileceği maddi kayıpları azaltmak için önemli bir adım. Ancak poliçenin bulunması tek başına yeterli değil. Sigortanın üreticinin ihtiyaçlarına, yetiştirilen ürünün özelliklerine ve bölgenin risklerine uygun şekilde hazırlanması gerekiyor.
Koalay Sigorta’nın değerlendirmesine göre, poliçede yer alan bilgilerin eksik veya hatalı olması, hasar meydana geldiğinde teminat ve tazminat süreçlerinde sorun yaşanmasına neden olabiliyor. Bu nedenle üreticilerin öncelikle Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) bilgilerinin güncel olduğundan emin olması gerekiyor. Tapu ve parsel bilgilerinin, sigortalanan ürün türüyle örtüşmesi de dikkat edilmesi gereken konular arasında bulunuyor.
Teminat kapsamının belirlenmesinde üretim yapılan bölgenin iklim koşulları ve karşılaşılabilecek riskler dikkate alınmalı. Dolu, fırtına ve hortum gibi temel risklerin yanı sıra üretim bölgesinin özelliklerine göre ek don teminatı veya verim sigortası gibi seçenekler de değerlendirilebiliyor.
Bununla birlikte üreticilerin poliçede beyan ettikleri rekolte beklentilerini, dekara verim miktarlarını ve ürün fiyatlarını gerçekçi veriler üzerinden belirlemesi gerekiyor. Beklentilerin piyasa koşullarıyla örtüşmemesi, hasar sonrasında yaşanabilecek değerlendirme ve tazminat süreçlerini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor.
TARSİM sigortasında devlet desteği ne kadar?
Türkiye’de tarımsal üretimin doğal afetlere karşı korunmasında Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) önemli bir rol üstleniyor. Tarım sigortalarının üreticiler açısından daha erişilebilir hale getirilmesi amacıyla prim desteği de sağlanıyor.
Koalay Sigorta’nın paylaştığı bilgilere göre, TARSİM kapsamında sigorta priminin yüzde 50’si devlet tarafından karşılanıyor. Don riski için ise devlet desteği yüzde 70’e kadar çıkabiliyor. Böylece üreticilerin tarımsal faaliyetlerini güvence altına alırken üstlenmesi gereken sigorta maliyetinin azaltılması hedefleniyor.
Ancak devlet desteğinden yararlanabilmek için poliçenin doğru zamanda ve uygun koşullarla düzenlenmesi önem taşıyor. Üreticilerin ürün türüne, ekim veya dikim dönemine ve bölgesel risklere göre geçerli sigorta şartlarını incelemesi gerekiyor. Ayrıca prim desteği oranlarının ve teminat koşullarının ürün ve poliçe türüne göre değişebileceği unutulmamalı.
Tarımsal afet yaşandığında hasar ihbarı nasıl yapılmalı?
Doğal afet sonrasında üreticilerin atması gereken ilk adımlardan biri, hasarı gecikmeden ilgili kanallara bildirmek. Çünkü hasar ihbarının zamanında yapılması, ekspertiz ve tazminat sürecinin sağlıklı ilerlemesi açısından önem taşıyor.
Mustafa Açıkkanlı’nın aktardığı bilgilere göre, ürün türüne ve hasarın niteliğine bağlı olarak hasar ihbarının en geç bir hafta içerisinde yapılması gerekiyor. Fırtına, hortum ve sel kaynaklı hasarlarda ise 24 saat içerisinde bildirimde bulunulması önem taşıyor. Üreticiler ihbar işlemlerini TARSİM Çağrı Merkezi’nin ALO 172 numaralı hattı, sigorta acenteleri veya mobil uygulama üzerinden gerçekleştirebiliyor.
Hasar bildiriminin ardından görevlendirilen yetkili tarım eksperleri, zarar gören tarlada veya bahçede inceleme yapıyor. Bu aşamada üreticilerin, ekspertiz tamamlanana kadar hasarlı alanın mevcut durumunu koruması önem arz ediyor. Hasarlı bölgenin erken müdahaleyle değiştirilmesi veya mevcut durumun belgelenmeden ortadan kaldırılması, inceleme sürecini zorlaştırabilecek unsurlar arasında bulunuyor.
Ekspertiz çalışmasının tamamlanmasıyla birlikte zarar oranı ve verim kaybı değerlendiriliyor. Hazırlanan hasar tespit raporu TARSİM sistemine işlenirken, üreticiler rapora ilişkin itirazlarını e-Devlet, TARSİM portalı veya ilgili dağıtım kanalları üzerinden iletebiliyor.
Tarım sigortasında tazminat ödemeleri ne zaman yapılıyor?
Hasar tespitinin ardından üreticilerin merak ettiği konuların başında tazminat ödemelerinin ne zaman gerçekleştirileceği geliyor. Çünkü doğal afet nedeniyle ürününü kaybeden çiftçinin yeniden üretime başlayabilmesi için finansmana ihtiyaç duyduğu biliniyor.
Koalay Sigorta’nın açıklamasına göre, bitkisel ürün sigortalarında genel uygulama, ekspertiz ve hasar dosyasına ilişkin işlemlerin tamamlanmasının ardından tazminat ödemesinin poliçe bitişi, yani hasat tarihini takip eden süreçte gerçekleştirilmesi yönünde.
Bununla birlikte bazı durumlarda hasat tarihinin beklenmesine gerek kalmayabiliyor. Tarla ve sebze grubu ürünlerde erken gelişim döneminde meydana gelen ve yüzde 100 oranında hasara yol açan olaylarda, tam hasar veya yeniden ekim kararı verilmesi halinde üreticinin yeni üretim dönemine hazırlanabilmesi için daha erken ödeme yapılabiliyor.
Kesinleşen hasar raporuna göre onaylanan tazminat tutarları, mevzuatta öngörülen yasal süreler içerisinde doğrudan üreticilerin banka hesaplarına aktarılıyor. Dolayısıyla tarım sigortasının yalnızca bir hasar sonrasında ödeme alınmasını sağlayan sistem olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Doğru düzenlenmiş bir poliçe, üreticinin gelirini ve üretim faaliyetlerinin devamlılığını korumaya yönelik finansal bir güvence işlevi görüyor.
İklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin giderek daha fazla hissedildiği bir dönemde, üreticilerin yalnızca ekim ve hasat planlamasına değil, olası afetlere karşı alabilecekleri önlemlere de odaklanması gerekiyor. Poliçenin doğru bilgilerle hazırlanması, ihtiyaç duyulan teminatların belirlenmesi ve hasar ihbarı sürecinin zamanında yürütülmesi, bu güvencenin etkili biçimde kullanılabilmesi açısından önem taşıyor.
Ayrıntılı bilgi: Koalay Sigorta
tarafından verilmektedir.